خدمات رادیولوژی
رادیولوژی از روشهای پرکاربرد تشخیصی است. امروزه پیشرفت علم پزشکی به جایی رسیده که کار تشخیص برای پزشکان بهمراتب راحتتر شده است و یکی از مواردی که در این زمینه نقش مهمی دارد، ابزارها و دستگاههای عکسبرداری پزشکی هستند. بسته به تشخیص پزشک و قسمتی از بدن بیمار که باید از آن یک تصویر دقیق به دست بیاید، میتوان از گزینههای مختلف تصویربرداری استفاده کرد.
یکی از رایجترین گزینهها رادیولوژی است که نقش بسیار مهمی در روند تشخیص بیماری دارد. رادیولوژی یک تکنیک پزشکی بسیار مهم است که به پزشکان و متخصصان شاخههای مختلف کمک میکند بتوانند دقیقتر مشکل بیمار را تشخیص داده و بهترین درمان را ارائه دهند.
رادیولوژی چیست ؟
رادیولوژی شاخهای از پزشکی است که با انرژی تابشی در تشخیص و درمان بیماریها سروکار دارد. این رشته را میتوان به دو حوزه کلی رادیولوژی تشخیصی و رادیولوژی مداخلهای تقسیم کرد. به پزشکی که در رادیولوژی تخصص دارد رادیولوژیست میگویند.
در واقع رادیولوژی که بهعنوان تصویربرداری تشخیصی نیز شناخته میشود، مجموعهای از آزمایشات است که از قسمتهایی از بدن عکس یا تصویر میگیرد. بسته به نوع رادیولوژی و ناحیهای از بدن که تصویر از آن تهیه میشود، رادیولوژی به انواع مختلفی از جمله سونوگرافی، امآرآی، سیتیاسکن یا فیزیک پزشکی دستهبندی میشود.
کاربرد رادیولوژی
همانطور که گفته شد رادیولوژی یک شاخه تشخیصی پزشکی است که با تهیه تصویر از نواحی مختلف بدن به تشخیص بیماری کمک میکند. این تکنیک برای طیف وسیعی از شرایط استفاده میشود و بسته به نوع رادیولوژی و آزمایش تصویربرداری مورد استفاده، میتوان آن را طبقهبندی کرد.
هدف رادیولوژی تشخیص بهموقع بیماری، قبل از تشدید علائم و بدتر شدن حال بیمار است. در این تکنیک پزشک میتواند در سریعترین زمان ممکن مشکلات و بیماریهای داخلی در هر نقطهای از بدن را شناسایی کرده و سریعاً بیماری را درمان کند.
رادیولوژی تشخیصی از نتایج مختلف تصویربرداری برای شناسایی طیف گستردهای از مشکلات، از شکستگیهای استخوان گرفته تا بیماریهای قلبی عروقی، لخته شدن خون و مشکلات دیگر استفاده میکند. نوع دوم رادیولوژی، یعنی رادیولوژی مداخلهای نیز با هدف هدایت روشهای پزشکی و درمانی از سایر گزینههای تصویربرداری مانند سیتیاسکن، امآرآی و سونوگرافی استفاده میکند.
رادیولوژی کمر
یکی از بخشهای مهمی که از رادیولوژی برای آن استفاده میشود، رادیولوژی کمر است. بهصورت معمول برای تشخیص انواع ناهنجاریهای کمر و ستون فقرات، شکستگی مهره کمر و بیرونزدگی مهرههای کمر و مشکلات نخاع از سیتیاسکن یا ام آر ای استفاده میشود.
اسکن به دست آمده میتواند اطلاعات کاملی از مهرههای کمر، استخوانها و نخاع را ارائه دهد. تمامی بافتها و ساختارها در این تصویر نمایش داده میشوند تا پزشک بتواند هر نوع آسیب، بیماری، شکستگی و ناهنجاری را تشخیص دهد. این نوع اسکن برای تشخیص هر نوع درد کمر یا گردن درد، آرتریت، دررفتگی یا لغزش مهرهها، دیسکهای کمر، تومورها و ناهنجاریهای انحنای ستون فقرات مورد استفاده قرار میگیرد.
رادیولوژی ریه
به رادیولوژی ریهها، عکس یا اسکن قفسه سینه هم گفته میشود. رادیولوژی ریهها یا قفسه سینه برای ارزیابی ریهها، قلب و دیواره قفسه سینه استفاده میشود و میتواند به تشخیص تنگی نفس، سرفههای مزمن و مداوم، تب، درد قفسه سینه، شکستگی دنده یا هر نوع آسیبی در این ناحیه کمک کند. این تصویربرداری همچنین میتواند به پزشک کمک کند که تشخیص دهد درمان تا چه حد خوب پیش میرود. برای بررسی شرایط ریهها بعد از جراحی نیز این نوع رادیولوژی انجام میشود.
رادیولوژی استخوان
رادیولوژی یا رادیوگرافی استخوانها یا تصویر اشعه ایکس استخوانها یک آزمایش تصویربرداری است که با هدف بررسی استخوانها، تشخیص تومورهای استخوانی بدخیم در زانو، پوکی استخوان و غیره انجام میشود. همچنین برای تشخیص شکستگی استخوان یا دررفتگی استخوانها و مفاصل، تشخیص روند جوش خوردن و بهبود استخوانها و همچنین برای کمک به جراح ارتوپد در حین انجام جراحیهای استخوان، رادیولوژی استخوان انجام میشود.
رادیولوژی دندان
رادیولوژی تشخیصی اشعه ایکس برای دندانها هم انجام میشود که کاربرد آن تشخیص بیماریهایی است که روی دندانها و استخوانهای فک و صورت اثر دارد، زیرا زمانی که دندانپزشک به دهان بیمار نگاه میکند داخل این ساختارها دیده نمیشود.
عکس دندان اطلاعات مهمی در مورد ساختار دندانها و وضعیت آنها ارائه میدهد که به دندانپزشک برای برنامهریزی بهترین گزینه درمانی دندانها کمک میکند. برای تشخیص تعداد دندانهای آسیبدیده، اندازه و موقعیت قرارگیری آنها در دهان نیز رادیولوژی دندان انجام میشود.
رادیولوژی کودکان
اسکن اشعه ایکس یا سایر تکنیکهای رادیولوژی مانند سونوگرافی یا امآرآی بخش بسیار مهمی از تشخیص سلامتی یا شناسایی بیماری در کودکان است. برای مثال ممکن است برای تشخیص شکستگی استخوان در کودکان یا مشکلات گوارشی در آنها کاربرد داشته باشد.
در خصوص جراحیهای موردنیاز برای کودکان نیز انواع مختلف رادیولوژی تشخیصی میتواند به پزشک برای ارائه بهترین درمان کمک کند. تصویربرداری ایکس ری با کمترین دوز امواج رایجترین فرم رادیولوژی است که برای کودکان استفاده میشود.
رادیولوژی برای عمل بینی
در جراحیهای بینی نیز تصاویر رادیولوژی کاربرد مهمی دارند. این عکسها به پزشک کمک میکند تا بهترین گزینه جراحی را برای بیماران انتخاب کنند. با کمک عکس رادیولوژی بینی جراح تشخیص میدهد که دقیقاً مشکلات داخلی بینی بیمار چیست و چطور میتواند با رفع ناهنجاریها و بخشهای نامتقارن بینی، بهترین فرم بینی را ایجاد کند.
رادیولوژی برای فک و صورت
رادیولوژی میتواند برای فک و صورت و دهان هم انجام شود که در آن اطلاعات مفیدی از انواع بیماریهای دهان و دندان، شرایط و موقعیت فک، اختلالات فک و دهان و سایر موارد ارائه میشود. انواع مختلفی از تکنیکهای رادیولوژی ممکن است برای تصویربرداری فک و صورت استفاده شوند. بهترین اسکن برای فک و صورت، سی تی Cone beam است.
سی تی با پرتو مخروطی تصاویر دقیقی از استخوان ارائه میدهد و برای ارزیابی بیماریهای فک، دندان، ساختارهای استخوانی صورت، حفره بینی و سینوسها انجام میشود.
رادیولوژی خارپاشنه
عکسهای رادیولوژی برای تشخیص علایم خار پاشنه نیز کاربرد دارند. این اختلال که در اثر رسوب کردن کلسیم در زیر استخوان پاشنه پا ایجاد میشود میتواند موجب یک برجستگی در این ناحیه شود. پزشک با درخواست عکس رادیولوژی خار پاشنه میتواند وجود آن را تشخیص داده و درمان مناسب را ارائه دهد.
مزایای رادیولوژی
روشهای مختلف رادیولوژی مزیتهای زیادی را هم برای بیماران و هم برای پزشکان و ارائهدهندگان مراقبتهای پزشکی دارد. از جمله مزیتهای رادیولوژی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
میتواند نیاز به جراحیهای تهاجمی برای تشخیص بیماری (خصوصاً در سرطانها) را برطرف کند.
میتواند تعیین کند که آیا بیمار به جراحی نیاز دارد یا خیر.
به تشخیص و مدیریت بیشتر و بهتر شرایط بدن کمک میکند.
رادیولوژی مداخلهای که شامل درمان و تشخیص همزمان است میتواند نسبت به جراحی یا لاپاراسکوپی خطر کمتر و زمان بهبودی کوتاهتری داشته باشد.
میتوان از آن برای هدایت و مدیریت بیماریهایی مانند بیماریهای قلبی و سکته استفاده کرد.
در غربالگری بیماریهایی مانند سرطان پستان کاربرد دارد.
میتواند با تشخیص زودهنگام خطر مرگومیر بیماران را کاهش دهد.
رادیولوژی برای زنان باردار (رادیولوژی برای بارداری ضرر دارد؟)
در دوران بارداری نیز به هر دلیلی ممکن است نیاز به انجام روشهای رادیولوژی باشد. البته قطعاً پزشک قبل از هر چیزی شرایط بیمار را در نظر میگیرد. دوزهای بالای تشعشع میتواند برای جنین خطرناک باشد. علاوه بر این سن بارداری نیز بسیار مهم است.
قرار گرفتن در معرض پرتوها با دوز بسیار بالا در دو هفته اول پس از لقاح ممکن است منجر به سقط جنین شود. با این حال، این سطوح دوز در تصویربرداری تشخیصی استفاده نمیشود. همچنین قرار گرفتن در معرض پرتوها با دوز بالا دو تا هشت هفته پس از لقاح ممکن است خطر محدودیت رشد جنین یا نقص مادرزادی را افزایش دهد.
بر اساس اطلاعات ارائه شده توسط مرکز کنترل بیماریها CDC، دوز تشعشع بین ۵۰ mGy تا ۱۰۰ mGy از نظر تاثیر بر جنین بیخطر در نظر گرفته میشود و هیچ آسیبی را وارد نمیکند. بهتر است قبل از انجام عکسبرداری با اشعه ایکس، اگر باردار هستید یا ممکن است باردار باشید، به پزشک خود بگویید.
بسته به شرایط، ممکن است بتوان تصویربرداری اشعه ایکس را به تعویق انداخت یا آن را برای کاهش میزان تابش تغییر داد. سایر گزینههای رادیولوژی نیز بسته به سن بارداری، شرایط بیمار و تشخیص پزشک ممکن است مورد استفاده قرار بگیرد.
برای مثال ام آر ای از جمله روشهای تصویربرداری پزشکی است که برای زنان باردار کاملاً ایمن است. بر اساس دادهها در هر سه ماهه بارداری میتوان از این روش برای تشخیص مشکلات و ناهنجاریها استفاده کرد، بدون این که آسیبی به جنین وارد شود.
مرکز جامع تصویربرداری پزشکی تابا
